overzicht van vorige maanden

 

26 december: Gletsjers in Noorwegen trekken zich terug

24 december: Klassieke vorstperiode in aantocht 

20 december: Vorst komt met Kerst terug: Komt er een witte Kerst?

14 december: Wateroverlast in Rome

14 december: Frankrijk getroffen door zware sneeuwval: stroomuitval

11 december: November overwegend mild op het noordelijk halfrond

07 december: Recordtemperaturen in Rusland

05 december: Chaos na sneeuwval in delen van Engeland

01 december: November 2008: Vrij zacht, normale hoeveelheid neerslag en aan de sombere kant

26 december

Gletsjers in Noorwegen trekken zich terug Afdrukken E-mail
De gletsjers in de Noorse bergen worden kleiner en kleiner. Er is altijd variatie in de uitgestrektheid van deze gletsjers, maar sinds een relatief maximum rond 1997 gaat het snel bergafwaarts met de ijstongen, of eigenlijk niet bergafwaarts, want de tong is gesmolten voordat ze bij de vroegere scheidingslijn is. Van de dertig onderzochte gletsjers zijn er 24 duidelijk in omvang afgenomen. Ook met fotografie is de terugtrekking in één oogopslag duidelijk.

 

Briksdalsgletsjer is een uitloper van de Jostedalsgletsjer, de grootste ijsgletsjer in Noorwegen. De Briksdalsgletsjer is kort en breed en reageert snel op klimaatveranderingen. Het gletsjerfront is opgemeten sinds 1900 en heeft meerdere uitbreidings- en terugtrekkingsperioden gehad. De laatste aangroei dateert van de periode 1988-1996. Sinds 1999 is de gletsjer 400 meter teruggesmolten en de Briksdalsvallei is geheel ijsvrij geworden.

1989: De laatste aangroei begon rond 1988-89.

1995: de gletsjer bouwt riggels van morene.

1998: De hele Briksdalsvallei is bedekt door de gletsjer

2004: de gletsjer trekt zich rap terug

2008: Briksdalsgletsjer is geheel uit Briksdalsvallei teruggetrokken 

Bergsetgletsjer

De Bergsetgletsjer is een andere uitloper van de Jostedalsgletsjer. Metingen aan het gletsjerfront startten  al in 1899. De gletsjer had een aangroeiperiode in de jaren 90 van de afgelopen eeuw. Vanaf 2003 totl 2005 is de gletsjer beduidend teruggesmolten en de beelden hieronder laten zien dat het onderste deel van de gletsjer snel afgesnoerd wordt van het bovenste deel.  

1996: Bergsetgletsjer op zijn verste positie.  


2003: de gletsjer trekt zich enigszins terug, maar vooral de breedte is verminderd.

2005: Bretunga (gletsjertong) trekt zich terug maar tegelijkertijd vindt er afsnoering plaats van de punt van de tong.   

2008: de gletsjertong is geďsoleerd van de rest van de gletsjer en smelt geheel weg.

Over de beelden:
Deze beelden van Briksdalsgletsjer en Bergsetgletsjer zijn genomen door Stefan Winkler, van het Geografisk Institutt, Universiteit in Würzburg. Winkler documenteert de veranderingen van de Noorse gletsjers als zijnde een deel van het onderzoeksproject NORGlaMo.

Bron: www.NMI.no  Vertaling VWK

24 december

Klassieke vorstinval tijdens Kerst 
24 december 2008 - Een witte Kerst zit er niet in maar wel een klassieke vorstinval. Vanaf tweede kerstdag vriest het 's nachts licht tot matig en ook overdag komt de temperatuur op veel plaatsen niet boven nul. Ideale omstandigheden om het ijs snel te laten groeien.
 
IJszuil (foto: A.H. Woudstra, Velp)
IJszuil

Het ijsmodel van het KNMI berekent voor het eind van het jaar water van 2 meter diepte ijsdiktes rond 5 cm. Door de straffe oostenwind wordt het ook voor het gevoel koud, maar het is wel zonnig. Het winterweer wordt veroorzaakt door een krachtig hogedrukgebied dat de komende dagen boven het zuiden van Scandinavië komt te liggen en lagedruk in het gebied van de Middellandse Zee. Daardoor kan zich boven het continent een oostelijke stroming instellen waarmee de kou naar West-Europa wordt getransporteerd. Rond de jaarwisseling verplaatst het hogedrukgebied zich naar Schotland. Hoe lang de vorstperiode in het nieuwe jaar aanhoudt is nog onduidelijk.

Eerste ijsdagen
De laatste dagen van het jaar worden de eerste ijsdagen van deze winter en ook van het jaar 2008. Een ijsdag is een dag waarop het gedurende het hele etmaal blijft vriezen. In De Bilt staat de teller van de ijsdagen dit jaar nog op 0, maar zeer waarschijnlijk komen er enkele bij. Normaal, gemiddeld over 1971-2000 levert een jaar in De Bilt 8 en in het oosten 12 ijsdagen op.

Bijna 30 jaar geen witte Kerst
Een witte Kerst met op beide feestdagen een sneeuwdek in De Bilt is in ons land een zeldzaamheid. In ruim een eeuw is een witte Kerst in ons land slechts zes keer voorgekomen. De laatste witte Kerst, die voldoet aan dit criterium, dateert uit 1981. De laatste jaren geleden vielen er in ons land soms wel sneeuwbuien op de kerstdagen, maar de sneeuw bleef dan beperkt tot een deel van het land of dooide snel weer weg. Rond Kerst treedt in West-Europa vaak een stijging van de temperatuur op. Het kerstdooiweer of de kerstdepressie, zoals dat karakteristieke weerbeeld wordt genoemd is er ook dit jaar weer bij, maar al vóór de feestdagen.  

Veel sneeuw in de Alpen
In het Alpengebied wordt het dit jaar op veel plaatsen een witte Kerst. Tijdens de Kerst kan hier en ook in delen van Duitsland opnieuw wat sneeuw vallen. De afgelopen weken heeft het in de Alpen flink gesneeuwd. De witte Kerst is zeker op wat grotere hoogte gegarandeerd (actuele informatie over weersomstandigheden in Europa op www.meteoalarm.eu). 

Sneeuwstorm in de VS
Grote delen van de Verenigde Staten zijn opnieuw getroffen door sneeuwstormen en kou. In het weekeinde van 13 december werd het noordoosten van de VS getroffen door sneeuwval en ijzel. Het winterweer treft nu vooral Massachusetts, Iowa, Michigan en Illinois. Ook de staten Washington en Oregon in het noordwesten zijn getroffen door sneeuwstormen.
 

 

20 december

Vorst komt met Kerst terug
 
Na het zachte weer in het weekeinde keert de kou met Kerst in Nederland terug. Het Alpengebied is na de zware sneeuw van de afgelopen dagen verzekerd van een witte Kerst. In ons land moeten we dat nog afwachten. De neerslagkansen zijn vooralsnog niet groot. 
 
In het jaar 2000 lag er met Kerst in het oosten en noorden 6 tot 10 cm sneeuw (Foto: Jacob Kuiper, KNMI/WPI)
Witte Kerst in Steenwijk in het jaar 2000
Een witte Kerst met op beide feestdagen een sneeuwdek in De Bilt is in ons land een zeldzaamheid. De laatste witte Kerst, die voldoet aan dit criterium, dateert uit 1981. De laatste jaren geleden vielen er in ons land soms wel sneeuwbuien op de kerstdagen, maar de sneeuw bleef dan beperkt tot een deel van het land of dooide snel weer weg. Rond Kerst treedt in West-Europa vaak een stijging van de temperatuur op. Het kerstdooiweer of de kerstdepressie, zoals dat karakteristieke weerbeeld wordt genoemd is er ook dit jaar weer bij, maar al in het weekeinde vóór de feestdagen.  

Komt er een witte Kerst?
Een week vooruit is dat nog moeilijk in te schatten. Sneeuwverwachtingen zijn heel lastig te maken, laat staan een verwachting dat er twee dagen achtereen op één bepaalde plek (De Bilt) tijdens de ochtendwaarneming een dekkende sneeuwlaag ligt. Het enige waar op lange termijn wel iets over te zeggen valt zijn de klimatologische kansen. In ruim een eeuw is een witte Kerst in ons land slechts zes keer voorgekomen. 
 

Zondag begint de winter
Voor de weerkundigen is het al sinds 1 december winter, maar voor de sterrenkundigen staat het seizoen zondag pas op de kalender. De zon staat op 21 december, de eerste dag van de astronomische winter, loodrecht boven de Steenbokskeerkring. De verschillen in tijdstippen en soms ook data zijn het gevolg van het feit dat het tropisch jaar (het jaar waarop de kalender is gebaseerd) geen geheel aantal dagen telt, en van het invoeren van de schrikkeldag. De zon staat bij het begin van de winter het laagst boven de horizon, komt die dag in Midden-Nederland om ongeveer kwart voor negen op en gaat om half vijf onder. De 21e december is de kortste dag van het jaar.

Dik pak sneeuw in de Alpen
In het Alpengebied is de afgelopen weken bijzonder veel sneeuw gevallen. Ook in het laagland is het wit en zelfs in de grote Zwitserse steden ligt een dik pak sneeuw. Zo meldde Basel 17 cm, Zürich 19 cm en Bern 38 cm sneeuw. De komende dagen gaat door het zachtere weer de sneeuwgrens iets omhoog, maar tegen Kerst wordt het ook hier weer kouder. De witte Kerst is op wat grotere hoogte dus gegarandeerd maar de verschillende diensten waarschuwen wel voor lawinegevaar (actuele informatie over weersomstandigheden in Europa op www.meteoalarm.eu). 

14 december

Wateroverlast in Rome Afdrukken E-mail
Delen van Rome werden donderdag getroffen door noodweer, dat minstens het leven van 4 personen kostte. Van middernacht tot 's morgens 08:00 uur viel er tussen 60 en 100 mm regen en dat is meer dan gemiddeld de hele maand valt, zo deelden de Italiaanse autoriteiten mede.

 

De brandweer in de hoofdstad gaf aan dat  het noodzakelijk was een deel van de inwoners te evacueren; zij zaten of vast in auto's op overstroomde wegen of vast op een verdieping waarvan de begane grond onder water was komen te staan.

In Venetië werd donderdagmorgen alarm geslagen omdat hoog water de laagste buurten overstroomde.

14 december

Frankrijk getroffen door zware sneeuwval: stroomuitval Afdrukken E-mail
In het midden en zuiden van Frankrijk zitten bijna honderdduizend huishoudens zonder stroom als gevolg van zware sneeuwval; hier en daar ligt wel zestig centimeter.

In een aantal gemeenten in het Centraal Massief is de bewoners aangeraden thuis te blijven. In sommige regio's is ook de telefoon uitgevallen. Veel wegen en straten zijn onbegaanbaar. Treinverbindingen van en naar de stad Marseille liggen door het barre winterweer stil.

Eind vorige week waren al grote hoeveelheden sneeuw gevallen in de Franse Alpen. Ook daar kwamen tienduizenden huishoudens zonder elektriciteit te zitten. Er wordt gewaarschuwd voor lawinegevaar.

 

 

11 december

November overwegend mild op het noordelijk halfrond Afdrukken E-mail
De luchtdruk was gemiddeld iets hoger dan normaal boven zowel de Atlantische Oceaan als boven de Middellandse Zee. Dit zorgde voor een versterkte westzuidwestelijke luchtstroom over West- en Noord-Europa. Dat droeg er toe bij dat buiten het Iberisch Schiereiland het overal mild was in Europa. Het temperatuuroverschot was het grootst verder naar het oosten en bereikte een maximum
van 6 graden bij het Oeralgebergte.

Net als in oktober was het ook in november warmer tot veel warmer dan normaal boven grote delen van het Aziatische continent. Het grootste Aziatische temperatuuroverschot was te vinden in het westelijke Siberië, daar meldde station Kurgan' 8 graden warmer dan normaal. Aan het eind van de maand trok de tropische orkaan Nisha over zuidoost-India en liet in CHennai (Madras) 526 mm water vallen in drie dagen tijds.

In Alaska was het in november kouder dan normaal op veel plaatsen. Ook in het zuidoosten van de VS beleefde men een koude november. Verder domineerde er overwegend mild weer in Noord-Amerika met maximaal 5 graden boven normaal in het centrale deel van Canada.

Net als in de vorige herfst veoorzaakte droge en warme Santa Ana-winden op uitgebreide schaal bos- en grasbranden in California. In het begin van de maand vormde zich de tropische cycloon
Paloma over de Caribische Zee en die bereikte op de 8e kortstondig een sterkte van categorie 4 op de schaal van 5 voor cyclonen.
Dat hield in dat Paloma de krachtigste orkaan in november was sinds 1999. Paloma verorozaakte op grote schaal schade en overstromingen op o.a. de Kaayman-eilanden en Cuba.
In grote delen van Arctica lag de temperatuur overwegend boven normaal. Het grootste temperatuuroverschot ondervond het Russische deel met bijna zeven graden hogere gemiddelde temperatuur dan normaal.

Bron www.smhi.se en vertaald door VWK. Met bronvermelding mag dit overgenomen worden.

Hieronder de hoogste en laagste temperatuur van november en de grootste neerslaghoeveelheid binnen één dag.


Europa

30.8° op de 1e Andravida, Griekenland
-35.7° de 29e Hoseda Hard, Rusland
210 mm de 1e Mont Aigoual, Frankrijk

Azië

39.0° de 25e Mekka, Saudi-Arabië
-48.2°de 30e Verchojansk, Siberië
326 mm de 27e Chennai, India

Noordpool (Arctica)

14.2° de 17e Prins Christian Sund, Groenland
-56.0° de 26e Summit, Groenland (3200 mtr. boven zeeniveau)

Noord-Amerika

40.5° de 18e Guatenipa, Mexico
-41.1° de 19e Chandalar Lake, Alaska
344 mm de 9e Santiago de Cuba, Cuba

Zuid-Amerika

44.0° de 27e Bermejo, Bolivia
-4.0° de 2e Juliaca, Peru
175 mm de 21e Săo Mateus, Brazilië

Antarctica

12.2° de 30e Base Marambio
-61.9° de 2e Dome A (4100 mtr. boven zeeniveau)

Afrika

43.5° de 25e Vioolsdrif, Zuid-Afrika
-1.8° de 15e El-Bayadh, Algerije
185 mm de 9e Plaine Corail, Mauritius

Australië / Oceanië

45.2° de 22e Argyle, Australië
-8.0° de 24e Charlotte Pass, Australië
171 mm de 19e Gatton, Australië
 

07 december

Recordtemperaturen in Rusland Afdrukken E-mail
De temperatuur in Moskou verbreekt dit najaar alle records. Zaterdag werd maar liefst 9.4 graden geregistreerd.

Dit was de hoogste waarde die men ooit had waargenomen voor de maand december, sedert de meteorologische waarnemingen begonnen.

Deze recente hoge temperaturen liggen zowat 10 tot 20 graden boven wat normaal gemiddeld is voor de maand december.
Ook Wit-Rusland, Hongarije en Oekraďne profiteren van dit zachte weer met deze uitermate hoge temperaturen.

Men spreekt nu al over de warmste herfst in meer dan honderd jaar.

05 december

Chaos na sneeuwval in delen van Engeland Afdrukken E-mail
Wales, het noorden van Engeland en Schotland werden geteisterd door hevige sneeuwval. In Lancashire werd zelfs het leger ingezet om gestrande automobilisten te redden.

Tijdens een reddingsoperatie van vier uur bevrijdde het legerregiment op de volledig dichtgesneeuwde Grane Road bij Blackburn uit 50 wagens 70 personen.
Er waren ook ontelbare ongevallen door slippartijen. Verder moesten maar liefst 600 scholen noodgedwongen gesloten worden. Dat was dan weer het pluspunt van de ellende, want de schoolkinderen konden op een onverwachte vrije dag van de sneeuwpret genieten.

Een groep van vier bergbeklimmers verdwaalde in Derbyshire door de sneeuwstorm en moest de nacht in de vrieskou doorbrengen. Pas om acht uur 's morgens werden ze gered door de hulpdiensten.
De overvloedige sneeuw doet de hoop op een witte Kerstmis in Groot-Brittannië weer vergroten.

 A tractor clears heavy snow that blocked a garage in Tow Law

Fuel for thought: Heavy snow blocks a garage in Tow Law

 snow

Snow mobile: A car drives in treacherous conditions in Harrogate

 

Uitgebreide fotoreeks ------> 

  http://www.dailymail.co.uk/news/article-1091247/Snow-patrol-Army-drafted-rescue-70-stranded-motorists-blizzard-blankets-parts-UK.html
 

01 december

November 2008: Vrij zacht, normale hoeveelheid neerslag en aan de sombere kant
 

Met in De Bilt een gemiddelde temperatuur van 6,9 °C tegen een langjarig gemiddelde van 6,2 °C was november vrij zacht.
Een groot deel van de maand was het wisselvallig, waarbij de temperatuur meestal boven het langjarig gemiddelde lag. Op 11 november steeg de temperatuur in Arcen en Hupsel tot 16,0 °C; de landelijk hoogste temperatuur in november.

 

Grafiek temperatuurverloop De Bilt
Vanaf de 21e kregen we een aantal dagen te maken met aanvoer van poollucht. Het was toen koud voor de tijd van het jaar en de neerslag viel in de vorm van sneeuw. In de avond van de 24e daalde de temperatuur in Deelen tot -7,2 °C, de laagste temperatuur deze maand. In De Bilt werden zes vorstdagen (minimumtemperatuur lager dan 0,0 °C) genoteerd, precies het normale aantal. Vlak aan zee werd op sommige plaatsen geen enkele vorstdag geregistreerd, in het oosten soms acht.

 

Neerslag De Bilt
Gemiddeld over het land viel precies de normale hoeveelheid neerslag: 82 mm. De meeste neerslag viel op het KNMI-station Eelde: 108 mm. In de noordwestelijke helft van het land viel op meer plaatsen dergelijke hoeveelheden neerslag. In het zuidoosten was november een stuk droger. Zowel Ell als Maastricht registreerden niet meer dan 49 mm neerslag. In De Bilt kwam de maandsom uit op 91 mm tegen een langjarig gemiddelde van 81 mm.
Alhoewel er op veel dagen wel neerslag viel, waren de hoeveelheden vaak beperkt. Een flink deel van de maandsom neerslag viel in de nacht van 10 op 11 november. Een actieve storing liet toen in een groot deel van het land in korte tijd 20 tot ca. 50 mm neerslag achter.
Op vrijdag de 21e veroorzaakten zeer zware windstoten van ca. 100-120 km/uur vooral in het westen en zuiden overlast en ontstond schade door omgewaaide bomen en aan daken.
Op de 22e vielen winterse buien en op de 23e sneeuwde het urenlang in een groot deel van het land. Op de Veluwe ontstond een sneeuwdek van 10 tot 17 cm.
Tijdens de nacht van 24 op 25 november was het met name in het midden van het land verradelijk glad. Tientallen ongevallen waren het gevolg. In totaal vielen vier zwaargewonden.
Ook op de laatste dag van de maand viel er, voornamelijk in het midden van het land, enige tijd sneeuw.

 

Zonneschijnduur De Bilt
Met gemiddeld over het land 51 zonuren tegen normaal 60 was november iets aan de sombere kant. De zonnigste plaats was Terschelling met 60 zonuren. In het oosten en noordoosten was de zon het minst te zien. Nieuw Beerta kwam niet verder dan 39 zonuren. In De Bilt kwam de maandsom uit op 54 uren tegen 60 normaal.

Vorig jaar november bedroeg in De Bilt de gemiddelde temperatuur 6,9 °C, het aantal uren zonneschijn 62 en de neerslagsom 58 mm.

Normaal=het langjarig gemiddelde over het tijdvak 1971-2000
De Bilt, 1 december 2008/Rob Sluijter