overzicht van vorige maanden

 

28 januari: Australië kreunt onder recordhoge temperaturen

25 januari: Alweer doden en zwaar gewonden in Zuid-Europa

24 januari: Zware storm in Spanje en Frankrijk in:  Spanje al zeker 8 doden

23 januari: Op twee na laagste luchtdruk ooit gemeten

17 januari: Groot verschil in kouproductie deze winter in Nederland

08 januari: Kwik daalt in Duitsland tot onder de -33 graden

07 januari: Gigantisch temperatuur contrast over slechts 200km

07 januari: Ell (Limburg) Meer dan 20 graden vorst

06 januari: Duitsland meer dan -25, Ell bij Weert (limburg) -18,3

05 januari: Meteoalarm.eu: extreme kou en sneeuw in Europa

01 januari: Jaar 2008: Twaalfde warme jaar op rij

01 januari: December 2008: Koud, gemiddeld over het land droog en zeer zonnig


28 januari

Australië kreunt onder recordhoge temperaturen PDF Afdrukken E-mail
 
 
De Australiërs puffen onder een ongewone hittegolf. In Melbourne en Adelaide werden woensdag recordhoge temperaturen gemeten. In Adelaide was het 70 jaar geleden dat het kwik ook steeg tot 45,5 graden. In Melbourne was het 42 graden heet.

Door de hitte begonnen de treinsporen zo gevaarlijk te buigen, dat tientallen spoorverbindingen uitvielen. Op het station van Adelaide deelden medewerkers waterflessen uit aan de wachtenden. Omdat ontelbare mensen de airco's op hun hoogste stand draaiden, kwam het op vele plaatsen tot stroomstoringen. De autoriteiten riepen de bevolking op ondanks de hitte zuinig met de elektriciteit om te gaan. Voor het einde van de week is geen afkoeling te verwachten, verwachten de meteorologen.


25 januari

Alweer doden en zwaar gewonden in Zuid europa

Bij hevig stormweer in het zuiden van Italië is vandaag een vrouw verdronken. Ze wandelde op het strand ten zuiden van Napels en werd door de golven meegesleurd. Als gevolg van het slechte weer zijn ook de bootverbindingen met onder meer Tunesië stilgelegd. Ook de verbindingen met Sicilië en de kleine eilanden van Lampedusa en Pantelleria werden geannuleerd.
De meest laaggelegen delen van Venetië stonden vandaag opnieuw onder water. Het waterpeil stond er 96 centimeter hoger dan normaal.
 

Tien bergbeklimmers zijn zondagochtend om het leven gekomen door een lawine op de berg Zigana in het noordoosten van Turkije.  maakte de Turkse minister van Huisvesting, Faruk Nafiz Ozak, bekend. Zes medeklimmers overleefden de lawine, van wie er een in het ziekenhuis ligt. Een bergbeklimmer overleed onderweg naar het ziekenhuis. Reddingswerkers met snuffelhonden zijn de hele middag in de weer geweest om de klimmers onder de sneeuw vandaan te halen. De zeventien bergbeklimmers staken een diepe vallei over, toen ineens een groot blok sneeuw losraakte en bovenop de groep viel.

 
Bij een lawine gisteren in de late namiddag zijn twee wandelaars om het leven gekomen in Flaine, in de Franse Haute-Savoie.
Twee anderen, die tot dezelfde groep vrienden behoorden, raakten lichtgewond.

Volgens de eerste vaststellingen zou het kunnen gaan om een overhangend pak sneeuw dat naar beneden is gekomen. Het pak sneeuw was zowat 1,40 meter breed en kwam van honderd meter naar beneden gestort.
Drie jongeren verkeren nog in levensgevaar, nadat ze verrast werden door lawines terwijl ze buiten de piste gingen in Valmorel (Savoie) en Deux-Alpes (Isère).
Météo France had bij het begin van de namiddag gewaarschuwd voor onstabiele sneeuw in de Alpen door felle neerslag en hevige wind de voorbije dagen.

 

Een stormdepressie die zich zeer snel ontwikkelde deed zowel Spanje als Frankrijk aan op zaterdag 24 januari. Er ontstond nogal wat schade en helaas gingen ook mensenlevens verloren.

In totaal verloren 19 mensen het leven, 15 in Spanje en 4 in Frankrijk.

In Frankrijk kwamen twee mensen om het leven door de storm die met windvlagen met een snelheid tot 170 kilometer per uur overtrok. In de Golf van Biskaje werden golfhoogtes van 21 meter geregistreerd.

Een 78-jarige man bij het zuidwestelijke Dax werd geraakt door rondvliegend puin. In dezelfde regio, bij Mazerolles, kwam een autobestuurder onder een boom die omwaaide terecht.

 

 


24 januari

Zware storm in Spanje en Frankrijk in:  Spanje al zeker 8 doden Afdrukken E-mail
Het noorden van Spanje heeft te kampen met zware stormen, met windstoten tot 100 kilometer per uur.
In Galicië bleven 800 scholen uit voorzorg gesloten en konden de vissersboten niet uitvaren. Ook zaterdag wordt zwaar stormweer verwacht, met rukwinden tot 150 kilometer per uur.
Aan de noordkust worden golven tot 14 meter verwacht. De bevolking wordt aangeraden geen strandwandelingen te maken.

In het zuidwesten van Frankrijk zitten vanochtend 700.000 gezinnen zonder stroom door onweer dat gepaard gaat met hevige rukwinden. Ook het treinverkeer is zwaar verstoord.
Météo France raadt de mensen aan binnen te blijven en voorzorgsmaatregelen te nemen. Wie toch de auto nodig heeft, wordt gevraagd om op de hoofdwegen te blijven.
De prefecteur van de Gironde kondigde aan dat de luchthaven van Bordeaux vandaag gesloten blijft.

Ook het scheepvaartverkeer ondervindt hinder van het slechte weer: bij de kusten van de Golf van Biskaje zal het noodweer vandaag golven tot negen meter veroorzaken.

In de buurt van Barcelona  is bij hevige windstoten een sportcomplex ingestort.

In de zaal waren 30 kinderen aanwezig. Volgens de eerste berichten zijn vier van hen om het leven gekomen en raakten negen andere gewond.  De storm had eerder al het leven gekost aan vier mensen, onder hen een agent die een boom op zich kreeg.

 

 

Bron: Diverse Spaanse media/ deredactie.be


23 januari

Op twee na laagste luchtdruk ooit gemeten PDF Afdrukken E-mail
   
vrijdag 23 januari 2009
Veel weerstations noteren vandaag de op twee na laagste luchtdruk van de meetreeks. Oorzaak is een kleine storing die dwars over ons land trekt. De storing heeft tientallen millimeters regen gebracht met een stormachtige wind en zware windstoten.

Het zwaarste weer is echter weggelegd voor het zuidwesten van Frankrijk en het noorden van Spanje. In dit gebied veroorzaakt een volgende depressie vrijdag en zaterdag een zware tot zeer zware storm, windkracht 10 tot 11 met zeer zware windstoten van 100 tot 150 km/uur. Behalve de Golf van Biscaje krijgt ook het noordelijke deel van de Middellandse Zee te maken met de storm.

Uitzonderlijk lage luchtdruk
In Hoek van Holland is de barometer vrijdag gedaald tot 961,0 hPa (voorheen werd dat millibar genoemd), in Vlissingen tot 962,1 hPa. In de lange meetreeks van weerstation Vlissingen sinds 1906 is de luchtdruk alleen in 1989 nog lager geweest: 954,4 hPa (25 februari 1989) en 955,6 hPa (26 februari 1989). Voor De Bilt zijn de drie laagste waarden: 956,4 hPa (26 februari 1989), 956,5 (25 februari 1989) en 962,7 hPa (27 november 1983). Hier is de luchtdruk vrijdag gedaald tot 961,5 hPa, zodat ook hier sprake is van de op twee na laagste luchtdruk van de meetreeks. Voor de maand januari is het zelfs de laagste luchtdruk ooit. Het januarirecord stond met 968,2 hPa genoteerd op 23 januari 1984 .


17 januari

Groot verschil in kouproductie deze winter in Nederland PDF Afdrukken E-mail
 
zaterdag 17 januari 2009
Nu de meteorologische winter halverwege is, is het aardig een tussenstand van de koudeproductie op te maken.
De Hellmanngetallen (som van de negatieve etmaalgemiddelden vanaf 1 nov 2008) lopen tot nu toe deze winter sterk uiteen. Opvallend is het grote verschil tussen het doorgaans toch koude noorden en het zuiden. Grofweg neemt het Hellmanngetall toe van noordwest naar zuidoost. De eerste 3 stations zijn Noordzeestations. Sittard heeft momenteel een tussenstand van 68 (dus nog steeds niet in de definitie van normale winter)
 

Station

H

K14-fa-1c

0

Lichteiland Goeree

4,4

Awg-1

6,2

Vlieland

11,1

Hoorn (Terschelling)

12,8

De Kooy

16,9

Lauwersoog

18,5

Vlissingen

21,6

Hoek van Holland

28,7

Wijk aan Zee

29,9

Berkhout

31,2

Leeuwarden

31,8

Wilhelminadorp

33,4

Stavoren

34,6

Schiphol

36,5

Eelde

36,6

Valkenburg

36,8

Nieuw Beerta

41,0

Rotterdam

43,4

Marknesse

44,9

Westdorpe

47,1

Hoogeveen

49,6

Lelystad

50,2

Cabauw

50,4

De Bilt

51,5

Herwijnen

60,2

Heino

61,3

Woensdrecht

63,3

Deelen

69,6

Gilze-Rijen

71,0

Eindhoven

71,2

Twenthe

74,7

Maastricht

75,8

Volkel

76,2

Arcen

79,0

Hupsel

80,0

Ell

84,8

 

 

 

 

Classificatie

Koudegetal Hellmann (H) Classificatie
H > 300 Streng
H > 160 Zeer koud
H > 100 Koud
H < 100 Normaal
H < 40 Zacht
H < 20 Zeer zacht
H < 10 Buitengewoon zacht

Historie in Nederland

In Nederland zijn de koudegetallen door het knmi vastgesteld vanaf 1901 . Onderstaande cijfers gelden voor de Bilt

Top tien

De top tien tot en met 2005 is:

Rang   Jaar    Koudegetal  
1. 1963 345,9
2. 1947 342,8
3. 1942 331,8
4. 1940 294,6
5. 1929 227,1
6. 1956 210,7
7. 1976 205,7
8. 1985 193,6
9. 1917 162,1
10. 1941 158,1

Grafiek

Koudegetal in De Bilt, van 1901 t/m 2005  (Bron: KNMI)

[bewerk] Bronnen, noten en/of referenties

 


08 januari

Kwik daalt in Duitsland tot onder de -33 graden

 

LEIPZIG -  Duitsland heeft donderdagochtend de laagste temperatuur van deze winter meegemaakt. In Beieren daalde het kwik tot min 33,4 graden. Dat heeft de meteorologische dienst meteomedia gemeld.

Die lage temperatuur is gemeten aan het meer Funtensee in de Beierse Alpen, een van de zuidelijkste punten van Duitsland.

Het temperatuurverschil tussen het noorden en het zuiden van het land is daarmee opgelopen tot maar liefst 34,8 graden. Het eiland Helgoland in de Noordzee was donderdagochtend met plus 1,4 graden de 'warmste' plek van Duitsland

 


07 januari

Gigantisch temperatuur contrast over slechts 200km 

Hieronder een temperatuur plaatje dat zich gisterenavond voordeed in ons kleine landje.

In het zuid-oosten van het land ging de temperatuur met rasse schreden omlaag terwijl in het noorwesten warmere lucht binnendrong van een storing.

op een gegeven moment ca middernacht was het op Texel 2,3 en in Ell (limburg) -20,8.

Een verschil van maar liefst 23,1 graden over een afstand van slechts 200km (vogelvlucht)

Je ziet ook dat het meteen het koudste plekje rond een heel groot gebied was zelfs Elsenborn (570 meter) in de Ardennen in België melde maar -17 graden.

 


07 januari

Zeer strenge vorst en verraderlijke gladheid
7 januari 2009 - Ell (Limburg) Meer dan 20 graden vorst , verraderlijke gladheid en mist. Volop winter in Nederland en voorlopig lijkt er geen einde aan te komen. Blijf de waarschuwingen van het KNMI volgen zeker als u de weg op gaat!
 
Het ijs is op sommige plaatsen al 10 cm (foto: Jacob Kuiper, KNMI,WPI)
Hoe vaak is het zo koud?
Weerstation Ell (L) was dinsdagochtend de koudste plaats met -18,3 graden, 's avonds daalde de temperatuur hier zelfs tot  -20,8 graden, waarbij ook poolsneeuw is waargenomen, ijsnaaldjes die ontstaan bij rustig weer en extreem lage temperaturen. Op meer plaatsen in het zuiden en oosten is 10 tot 18 graden vorst gemeten. Zulke lage temperaturen komen niet vaak voor.

Zeer strenge vorst met een minimumtemperatuur van lager dan -15 graden komt op meerdere plaatsen in ons land ongeveer eens in de tien jaar voor. De laatste keer dat op grote schaal zulke temperaturen zijn gemeten was 2 januari 1997, twee dagen voor de Elfstedentocht. De vliegbasis Twenthe noteerde die dag -20,3 graden. Heel lokaal worden onder uitzonderlijke omstandigheden vaker zeer lage temperaturen gemeten. Op 4 maart werd in Marknesse boven een sneeuwlaag van een halve meter dik -20,7 graden gemeten. De Bilt noteerde die dag -14,4 graden. In Marknesse daalde de temperatuur toen drie dagen achtereen tot onder de -15 graden. Het absolute kouderecord van ons land is -27,4 graden op 27 januari 1942 in Winterswijk. 

Dinsdag overdag kwam de temperatuur in Maastricht niet hoger dan -7,8 graden. Zo'n maximumtemperatuur is niet uitzonderlijk. In de meetreeks komen diverse lagere maxima voor. De top tien van de laagste maxima in Maastricht zijn: -12,7 graden op 1 febr 1956, -12,4 (14 febr 1929), -12,3 (1 jan 1997), -11,4 (22 jan 1940, -10,5 (19 dec 1938), -10,4 (18 jan 1963 en 20 jan 1938), -10,0 (23 febr 1956), -9,9 (12 jan 1987 en -9,7 (1 jan 1979) (zie ook Nader Verklaard- strenge vorst en kouderecord van Nederland). 

Hoe gaat het verder met de vorst?
Grote vraag voor de schaatsers is natuurlijk hoe lang de vorstperiode het nog volhoudt. Volgens de meteorologen van het KNMI komt er de komende dagen geen einde aan de vorst in de nacht. Overdag komt de temperatuur in de tweede helft van de week wel iets boven nul. Op de langere termijn dus voor volgende week en 10 tot 15 dagen vooruit zijn de prognoses onzeker, een deel van de uitkomsten wijst op zachter weer, een ander deel houdt het op aanhoudende vorst. De opeenvolgende modelruns geven wisselende uitkomsten (Verder lezen-actuele weersverwachting en tiendaagse ensembleverwachting). 

IJs groeit verder aan

Door de aanhoudende vorst groeit het ijs de eerstkomende dagen langzaam nog verder aan. De vorming en aangroei van natuurijs is echter een uiterst ingewikkeld proces dat van verscheidene factoren afhangt. Niet alleen de temperatuur, maar ook wind, bewolking en vochtigheid zijn van grote invloed. Ook de stroomsnelheid, diepte en ligging van het water spelen een belangrijke rol. Op stilstaand water vormt zich eerder ijs dan in een stromende rivier, maar naarmate de waterplas dieper is duurt het langer voordat ijsvorming optreedt. Onder bruggen gaat de ijsvorming langzamer omdat de uitstraling daar minder sterk is net als onder een wolkendek. Bewolking tempert 's nachts de afkoeling, maar beschermt het ijs overdag tegen de warme zon. Is de lucht echter droog dan is ook de verdamping groot, waardoor veel warmte aan het water wordt onttrokken. Onder die omstandigheden zal het ijs ook bij een luchttemperatuur van iets boven het vriespunt aangroeien. In vochtiger lucht is dat niet het geval en zal bij temperaturen boven nul water op het ijs komen te staan.

Wind versnelt het bevriezingsproces in de regel, omdat de warmte die vrijkomt bij bevriezing dan snel wordt afgevoerd. Waait het echter hard dan wordt de bevriezing juist vertraagd, omdat het water dan goed mengt en het warme bodemwater omhoog komt. Zo blijven de voor schaatsers zo verraderlijke wakken bestaan, die tijdens een winderige vorstperiode dagenlang open kunnen blijven.

De laatste jaren hebben we in ons land weinig dagen met schaatsijs gehad. Meestal bleef het bij dun ijs dat na enkele dagen weer verdwenen was. De winter van 2003 (op 9 januari -16,8 graden in Nieuw Beertha) was de laatste met een aantal schaatsdagen maar voor meer schaatsplezier en dikker ijs moeten we terug naar de jaren negentig. In de winter van 1996 bereikte het ijs een dikte van 25 cm. Op 11 januari 1997 was het ijs in De Bilt aangegroeid tot 32 cm. Dat was de dikste ijslaag sinds de winter van 1963

06 januari

 Duitsland meer dan -25, Ell bij Weert (limburg) -18,3

In Duitsland haalden de minima meer dan -25 graden, bij ons kwam het in het uiterste zuidoosten tot -18.3 graden! Maastricht haalde officieel de -15.0 niet vannacht maar in de ochtend - om 08:00 uur - werd toch nog de -15 graden overschreden, zodat ook een hoofdstation even zeer strenge vorst meemaakte. De verwachting is dat de minima zo mogelijk nog lager uitkomen komende nacht in grote delen van Europa en bij ons in het zuidelijk deel van het land. Vanuit het noorden komt een front met zachtere lucht, maar dat loopt nogal vast op de koude luchtbel waaronder wij nu ons bevinden.

Duitsland: Video

Koude in Duitsland

koude 

BERLIN. Arktische Kälte hat die Temperaturen in der Nacht auf Dienstag in Deutschland vielerorts auf unter minus 20 Grad sinken lassen. Weite Teile des Ostens waren in der Früh tiefgefroren. „Vor allem zwischen dem Erzgebirge und der Niederlausitz gingen die Temperaturen teils deutlich unter minus 20 Grad zurück“, sagte Nils Dick vom Wetterdienst meteomedia.

Den tiefsten Wert habe meteomedia im sächsischen Delitzsch mit minus 26,0 Grad gemessen. In Garsebach bei Meißen wurden minus 24,8 und in Dippoldiswalde-Reinberg minus 24,5 Grad erreicht. Vereinzelt sei es auch im Westen kälter als minus 20 Grad gewesen, so im westfälischen Lippstadt-Bökenförde bei minus 23,2 Grad. Im Süden war es nicht so kalt.

In der Nacht auf Mittwoch wird es voraussichtlich noch etwas kälter. Betroffen ist wieder vor allem der Osten. In Sachsen, Thüringen, den südlichen Teilen von Sachsen-Anhalt und Brandenburg sowie in Franken muss laut meteomedia wieder mit Temperaturen unter minus 20 Grad, stellenweise auch unter minus 25 Grad gerechnet werden.

Die Kälte führte auch zu einigen Problemen. So kamen viele Berliner wegen ausgefallener S-Bahn-Züge zu spät zur Arbeit. In großen Teilen Deutschlands wird der Dreikönigstag nicht als Feiertag begangen. An vielen Zügen seien Bauteile eingefroren, sagte S-Bahn-Sprecher Ingo Priegnitz. Auf allen Linien seien Züge im Berufsverkehr liegen geblieben. Auf einigen Strecken gab es Verspätungen bis zu 30 Minuten. Weichen seien aber nicht eingefroren.

„Die Züge sind rollende Computer, wenn da nur eine Komponente nicht stimmt, fallen sie aus“, sagte der Sprecher. Die trotz der Kälte fahrenden S-Bahnen brauchten länger als sonst. Die Fahrer könnten nicht so stark beschleunigen, die Bremswege seien länger. „Die Sicherheit der Fahrgäste hat oberste Priorität.“
<strong>Frankfurter algemeine </strong>
<strong>So kalt wie zuletzt vor 22 Jahren</strong>
Das Regierungsviertel in Berlin wurde zum Schneeparadies

Das Regierungsviertel in Berlin wurde zum Schneeparadies

06. Januar 2009 Arktische Kälte hat die Temperaturen in Deutschland am Dienstag auf bis zu minus 26 Grad gedrückt. Die Extrem-Kälte forderte ein Todesopfer: In Weimar erfror eine demenzkranke 77 Jahre alte Frau, die sich verlaufen hatte. Sie wurde am Montagmorgen tot gefunden. In weiten Teilen Ostdeutschlands herrschten am Dienstagmorgen Temperaturen wie in der Kältekammer. „Vor allem zwischen dem Erzgebirge und der Niederlausitz gingen die Temperaturen teils deutlich unter minus 20 Grad zurück“, sagte Nils Dick vom Wetterdienst meteomedia.

Minus 26 Grad in Sachsen

Den Tiefstwert ermittelte meteomedia im sächsischen Delitzsch mit minus 26,0 Grad. In Lippstadt in Nordrhein- Westfalen wurden minus 23,2 Grad gemessen. In der Nacht zum Mittwoch wird es voraussichtlich noch kälter. Auch in Sachsen, Thüringen, dem südlichen Sachsen-Anhalt und Brandenburg sowie in Franken erwartet meteomedia Temperaturen unter minus 20 Grad, stellenweise auch unter minus 25 Grad. Ähnlich kalt war es in Deutschland nach meteomedia-Angaben flächendeckend zuletzt vor 22 Jahren. Damals herrschte vor allem in der Mitte und im Gebiet der damaligen DDR Dauerfrost. In Leipzig wurde am 14. Januar 1987 der Tiefstwert von minus 27,6 Grad ermittelt.

 

05 januari

Meteoalarm.eu: extreme kou en sneeuw in Europa
05 januari 2009 - De komende nachten koelt het sterk af. Lokaal is zeer strenge vorst van meer dan 15 graden onder nul mogelijk. Deze week blijft het volop winter  Door de sterke wind in combinatie met de vorst is het overdag ook voor het gevoel heel koud (windchill).
 
Het ijs is op sommige plaatsen al 10 cm (foto: Jacob Kuiper, KNMI,WPI)
Gevoelstemperatuur
Om het voor het publiek tastbaar te maken, wordt de windchill uitgedrukt in een getal dat vergelijkbaar is met de temperatuur, de windchill equivalente temperatuur, in ons land gevoelstemperatuur genoemd. Er bestaan verschillende berekeningsmethoden, maar in de meeste landen, waaronder Nederland, wordt gebruik gemaakt van de formule van de Amerikaan Robert Steadman. Zijn berekening is gebaseerd op het evenwicht tussen warmteverlies en warmtepro­duktie van een gezond persoon. Hij gaat ervan uit dat de kleding is aangepast aan de weersomstandigheden en dat de persoon in de buitenlucht wandelt met een snelheid van bijna vijf kilometer per uur. Bovendien betrekt Steadman in zijn berekening gegevens van de windsnelheid, luchtvochtigheid en zonnestraling. 
 
Ws* Wk**   Luchttemperatuur in graden Celsius  
m/s bft   0 -1 -2 -3 -4 -6 -8 -10 -12 -14 -18
2 1 à 2   0 -1 -2 -3 -4 -6 -8 -10 -12 -14 -18
5 3   -3 -4 -5 -6 -7 -9 -11 -13 -16 -18 -22
7 4   -4 -6 -7 -8 -10 -11 -14 -17 -19 -22 -26
9 5   -6 -8 -9 -11 -12 -13 -17 -19 -22 -25 -30
11 6   -8 -9 -11 -13 -14 -16 -19 -22 -25 -28 -33
13 6   -10 -11 -13 -14 -16 -17 -21 -24 -28 -31 -36
16 7   -11 -12 -14 -16 -18 -19 -23 -27 -31 -34 -39
18 8   -12 -14 -16 -17 -19 -21 -23 -29 -33 -37 -42
* Windsnelheid in meter per seconde
** Windkracht in Beaufort

Berekeningen van Steadman; referentie windsnelheid 1,3 meter per seconde (4,7 kilometer per uur)
Voorbeeld: iemand die met ongeveer 5 kilometer per uur loopt zal -4 graden Celsius bij windkracht 5 ervaren als -12 graden Celsius.

12 cm sneeuw in Limburg
In de nacht van zondag op maandag is ons land opnieuw in de kou terechtgekomen. Het binnenstromen van de koude vrieslucht ging vergezeld van neerslag, in een groot deel van het land was dat regen, maar in het zuiden en oosten heeft het, zoals verwacht, ook enige tijd gesneeuwd. Hier viel op veel plaatsen zo'n 2 tot 5 cm, in Limburg lokaal 12 cm.   

Hoe gaat het verder met de vorst?
Grote vraag voor de schaatsers is natuurlijk of de vorstperiode nog langer duurt. Volgens de meteorologen van het KNMI lijkt de vorst aan het einde van de nieuwe week wat te temperen zoals we dat vaker zagen gebeuren de laatste tijd. Op de langere termijn van 10 tot 15 dagen vooruit, dus tot in de tweede helft van de maand zijn de prognoses onzeker, een deel van de uitkomsten wijst op zachter weer, een ander deel houdt het op aanhoudende vorst. De opeenvolgende modelruns geven wisselende uitkomsten (Verder lezen-actuele weersverwachting en tiendaagse ensembleverwachting). 

Eerste ijsdagen
Oudejaarsdag is de koudste dag van het jaar geworden: op de vliegbasis Twenthe daalde de temperatuur tot -12,5 graden, strenge vorst is dat. Ook op 3 januari vroor het op enkele plaatsen streng: Deelen meldde -10,9 graden. In de periode 27- 31 december is de temperatuur ondanks het zonnige weer op verschillende plaatsen de hele dag onder nul gebleven. De Bilt noteerde op de valreep dit verder warm verlopen jaar jaar nog drie ijsdagen.

Een ijsdag is een dag waarop het gedurende het hele etmaal blijft vriezen. Dit jaar had tot Kerst nog geen enkele ijsdag opgeleverd, maar de laatste dagen van het jaar is daar dus verandering in gekomen. Normaal, gemiddeld over 1971-2000 levert een jaar in De Bilt 8 en in het oosten 12 ijsdagen op (zie Nader-Verklaard-ijsdagen).

IJs groeit verder aan
Door de aanhoudende vorst groeit het ijs de eerstkomende dagen langzaam nog verder aan. De vorming en aangroei van natuurijs is echter een uiterst ingewikkeld proces dat van verscheidene factoren afhangt. Niet alleen de temperatuur, maar ook wind, bewolking en vochtigheid zijn van grote invloed. Ook de stroomsnelheid, diepte en ligging van het water spelen een belangrijke rol. Op stilstaand water vormt zich eerder ijs dan in een stromende rivier, maar naarmate de waterplas dieper is duurt het langer voordat ijsvorming optreedt. Onder bruggen gaat de ijsvorming langzamer omdat de uitstraling daar minder sterk is net als onder een wolkendek. Bewolking tempert 's nachts de afkoeling, maar beschermt het ijs overdag tegen de warme zon. Is de lucht echter droog dan is ook de verdamping groot, waardoor veel warmte aan het water wordt onttrokken. Onder die omstandigheden zal het ijs ook bij een luchttemperatuur van iets boven het vriespunt aangroeien. In vochtiger lucht is dat niet het geval en zal bij temperaturen boven nul water op het ijs komen te staan.

Wind versnelt het bevriezingsproces in de regel, omdat de warmte die vrijkomt bij bevriezing dan snel wordt afgevoerd. Waait het echter hard dan wordt de bevriezing juist vertraagd, omdat het water dan goed mengt en het warme bodemwater omhoog komt. Zo blijven de voor schaatsers zo verraderlijke wakken bestaan, die tijdens een winderige vorstperiode dagenlang open kunnen blijven.

De laatste jaren hebben we in ons land weinig dagen met schaatsijs gehad. Meestal bleef het bij dun ijs dat na enkele dagen weer verdwenen was. De winter van 2003 (op 9 januari -16,8 graden in Nieuw Beertha) was de laatste met een aantal schaatsdagen maar voor meer schaatsplezier en dikker ijs moeten we terug naar de jaren negentig. In de winter van 1996 bereikte het ijs een dikte van 25 cm. Op 11 januari 1997 was het ijs in De Bilt aangegroeid tot 32 cm. Dat was de dikste ijslaag sinds de winter van 1963 (Zie Nader Verklaard- ijsaangroei). 

Vroege Vogels over ijsvormen
Op zondag 4 januari zond het Vara radioprogramma Vroege Vogels een gesprek uit met KNMI-meteoroloog en weerfotograaf Jacob Kuiper over ijs, ijsvormen en het meten van de ijsdikte (Te beluisteren via Externe links- Vroege Vogels).

 

Recordzonnige december
De laatste dagen van het jaar was het genieten in ons land met schaatsplezier en volop zon. Zo'n zonnige periode in een groot deel van het land komt in deze doorgaans donkerste tijd van het jaar niet vaak voor. In De Bilt kwam de zon de afgelopen dagen aan zijn maximale aantal uren waarmee december met 85 uur zon in De Bilt veruit de zonnigste is geworden van de meetreeks, dat wil zeggen sinds tenminste 1901. Recordmaand was december 1963 met 75,4 uren zon. In 1963 beleefde ons land de koudste winter van de vorige eeuw (zie Verder lezen-December 2008 was koud, droog en zeer zonnig/ Nieuws- 1963: de koudste winter van de eeuw).
 


01 januari

Jaar 2008: Twaalfde warme jaar op rij
Het jaar was tevens zeer zonnig
Voorlopig overzicht 31 december 10.00 uur, definitief overzicht op 5 januari
De jaargemiddelde temperatuur in De Bilt is uitgekomen op 10,6 °C, tegen een langjarig gemiddelde van 9,8 °C. Daarmee is 2008 inmiddels het twaalfde warme jaar op rij en staat het jaar op een gedeelde negende plaats in de rij van warmste jaren sinds 1901.
  Met uitzondering van september, oktober en december lag de gemiddelde temperatuur in alle maanden boven het langjarig gemiddelde.
Vooral in januari en mei was het opmerkelijk warm. Met een gemiddelde maandtemperatuur van 6,5 °C, tegen normaal 2,8 °C, eindigde januari op de tweede plaats in de rij van zachtste januarimaanden, sinds het begin van de regelmatige waarnemingen in 1706. Mei was de warmste bloeimaand in ruim een eeuw, met in De Bilt een gemiddelde maandtemperatuur van 15,7 °C tegen normaal 12,7 °C.
Op 29 december daalde de temperatuur in Woensdrecht tot -9,2 °C; de landelijk laagste temperatuur van het afgelopen jaar tot nu toe. Het is mogelijk dat het de komende twee nachten lokaal nog verder afkoelt. Het warmst werd het op 2 juli in het Groningse Eelde met 34,3 °C.

In De Bilt kwamen voor:

Jaar 2008 Normaal    
1# (8) IJsdagen (max. temp. lager dan 0,0 °C)
55 (58) Vorstdagen (min.temp. lager dan 0,0 °C)
95 (77) Warme dagen (max temp. 20,0 °C of hoger)
26 (22) Zomerse dagen (max. temp. 25,0 °C of hoger)
1 (3) Tropische dagen (max. temp. 30,0 °C of hoger)
Tussen haakjes is het langjarig gemiddelde vermeld. #=tot en met 28 december

2008 was een zeer zonnig jaar met gemiddeld over het land ca. 1795 uren zonneschijn tegen 1527 uren normaal. Van de KNMI-stations was De Kooy het zonnigst met ca. 2000 zonuren. In de afgelopen honderd jaar waren op dit station slechts drie jaren nog zonniger. Arcen in Limburg had het minste aantal zonuren: ca. 1555. In De Bilt werden ca. 1730 zonuren geregistreerd tegen 1527 uren normaal.
Mei was niet alleen warm maar ook voor wat betreft zonneschijn dit jaar de spraakmaker, met maar liefst 274 zonuren tegen 209 normaal. De eerste tien dagen van mei waren zelfs de zonnigste in tenminste een eeuw. Ook december verliep zeer zonnig. In De Bilt was het met ca. 85 zonuren de zonnigste decembermaand sinds 1901.

Met gemiddeld over het land 828 mm viel iets meer neerslag dan het langjarig gemiddelde van 797 mm. Leeuwarden registreerde met 999 mm de meeste neerslag. In het zuidoosten van het land viel de minste neerslag, op het KNMI-station Ell niet meer dan 685 mm. In De Bilt is de jaarsom uitgekomen op 881 mm tegen 795 mm normaal.
Het voorjaar was vooral in het noorden van het land bijzonder droog. April en mei leverden samen in dit deel van het land lokaal slechts 30 mm neerslag op.
De vakantiemaanden juli en augustus verliepen wisselvallig en nat. In juli viel landelijk gemiddeld 111 mm, in augustus 100 mm, tegen 70 en 62 mm normaal. Op Ameland viel in augustus zelfs 267 mm.
Op 22 juni trokken zware buien vergezeld van onweer, zware windstoten en hagel over het oosten van het land. Een flink aantal bomen waaide om en de hagel, die lokaal een diameter bereikte van ca. 5 cm, veroorzaakte veel overlast en schade.

Over 2007 bedroeg de gemiddelde temperatuur in De Bilt 11,2 °C en het aantal uren zonneschijn 1690. Er viel 951 mm neerslag.
 


Normaal=het langjarig gemidd elde over het tijdvak 1971-2000
 

01 januari

December 2008: Koud, gemiddeld over het land droog en zeer zonnig
 
Koudste december sinds 1996
Voorlopig overzicht 31 december 10.00 uur, definitief overzicht op 5 januari 2009
Met een gemiddelde temperatuur die in De Bilt zal uitkomen op ca. 2,6 °C, was december koud. Het langjarig gemiddelde bedraagt 4,0 °C.
Tot en met de 17e lag de gemiddelde temperatuur rond of enkele graden beneden de normale waarde voor de tijd van het jaar. In de aanloop naar Kerst was het enige tijd zacht. Tijdens de Kerstdagen voltrok zich een omslag naar koud winterweer. Tot aan de jaarwisseling vroor het tijdens de nachten licht tot matig en overdag steeg de temperatuur met moeite tot rond het vriespunt.
In totaal komt het aantal vorstdagen (minimumtemperatuur lager dan 0,0 °C) in De Bilt uit op 15, tegen 12 normaal. De landelijk laagste temperatuur werd tot nu toe gemeten in Woensdrecht op 29 december: -9,2 °C. Het is mogelijk dat het de komende twee nachten lokaal nog verder afkoelt. In De Bilt werden tot en met de 28e één ijsdag (maximumtemperatuur lager dan 0,0 °C) geregistreerd. Ook de laatste dagen van het jaar kan het regionaal het gehele etmaal blijven vriezen. Normaal telt december in De Bilt twee ijsdagen.
Tijdens de zachte fase voor Kerst werd het op 20 december in het Zeeuwse Westdorpe 11,9 °C; de landelijk hoogste temperatuur deze maand.

Het aantal zonuren, gemiddeld over het land, zal uitkomen op ca. 80 tegen 43 normaal. Daarmee was december zeer zonnig.
In De Bilt komt het aantal zonuren naar verwachting uit op ca. 85 tegen een langjarig gemiddelde van 44 uren. Daarmee zal december op de eerste plaats eindigen in de rij van zonnigste decembermaanden sinds 1901. Tot nu toe was december 1963 het zonnigst met 75 zonuren.
Het zonnigst was december in het Waddengebied. Lokaal scheen de zon daar ca. 95 uren. De zon was nog het minst te zien in het zuidoosten van het land met op sommige plaatsen 'slechts' ca. 65 zonuren.
Opvallend waren de zeer zonnige, koude winterdagen aan het einde van de maand. Van 26 tot naar verwachting 31 december scheen de zon in een groot deel van het land vrijwel ongehinderd.

December was een droge maand met gemiddeld over het land 37 mm neerslag tegen 75 mm normaal. De regionale verschillen waren zeer groot. De meeste neerslag viel in de westelijke kustprovincies. Van de KNMI-stations was Valkenburg het natst met 91 mm. De oostelijke helft van het land ontving de minste neerslag. In Nieuw Beerta werd slechts 14 mm geregistreerd. In De Bilt werd 24 mm afgetapt tegen 77 mm normaal. Daarmee was het de op vijf na droogste december in ruim een eeuw.
Aan het begin van de maand viel de neerslag regelmatig in de vorm van sneeuw. Tot een sneeuwdek kwam het echter niet, met uitzondering van Zuid-Limburg op 3 december. Daar lag toen plaatselijk 8 cm. Op 17 december was het in het zuidoosten van het land plaatselijk glad door ijzel. Onder invloed van het hogedrukgebied dat het koude, zonnige winterweer veroorzaakte, viel er vanaf 23 december op de meeste plaatsen ook geen meetbare hoeveelheid neerslag meer.

Vorig jaar december bedroeg in De Bilt de gemiddelde temperatuur 3,8 °C, het aantal uren zonneschijn 72 en de neerslagsom 76 mm.

Normaal=het langjarig gemiddelde over het tijdvak 1971-2000