Een 56-jarige man uit Frankfurt en de 50-jarige vrouw uit Tübingen waren sinds maandag vermist, verklaart een woordvoerder van de politie. Samen waren ze in het skigebied Pitztaler van de skipistes afgeweken.
In Trentino, in Zuid-Tirol, zijn gisterenavond vier reddingswerkers omgekomen, die op zoek waren naar twee vermiste toeristen. Het reddingsteam werd op een hoogte van meer dan 2.000 meter verrast door een lawine en werd meegesleurd, zo berichtten Italiaanse media. Drie andere redders van het team geraakten gewond. Eén van hen kon alarm slaan.

Ook een 14-jarige Duitse snowboarder kwam om het leven toen hij met twee metgezellen een afdaling maakte waarbij ze alledrie weggleden. De twee anderen konden door een reddingsteam geholpen worden, maar één van hen heeft er zware rugletsels aan overgehouden.

Vandaag vond de bergwacht dan in de Dolomieten de dode lichamen van twee Noord-Italiaanse toeristen terug, naar wie gisteren werd gezocht. Ook zij werden het slachtoffer van een lawine.

Het lawinealarm in de Alpen is nu verhoogd en het wordt afgeraden om buiten de skipistes te gaan.

Uitspraken over witte kerst hebben, zeker als ze dagen tevoren worden gedaan, niet meer betekenis dan speculaties over welk getal een dobbelsteen zal tonen na de worp. Het enige waar op lange termijn wel iets over te zeggen valt zijn de klimatologische kansen. In ruim een eeuw is een witte kerst in ons land slechts zes keer voorgekomen. Een eenvoudig rekensommetje levert een kanspercentage op van ongeveer 6%. Let wel dat is de klimatologische kanswaarde en dat hoeft niet overeen te komen met de kans op een Witte Kerst in een bepaald jaar.

Overzicht van sneeuwgebeurtenissen tijdens de kerstdagen
 

Bron: KNMI 

Sneeuwval en gladheid belemmerden het weg-, spoor- en luchtverkeer. Het winterweer kostte minstens vijf mensen het leven bij verkeersongevallen. Een dakloze, die buiten sliep, is doodgevroren teruggevonden.

Bij honderden andere verkeersongevallen werden ook een aanzienlijk aantal mensen gewond. Door de dichte sneeuwval moesten ook de internationale luchthavens van Düsseldorf en Frankfurt voor onbepaalde duur gesloten worden. Volgens de weerdienst Meteomedia werd in Albstadt-Degerfeld in Baden-Württemberg de laagste temperatuur met 30,3 graden onder nul gemeten.

Niet alleen heeft Duitsland veel last van de sneeuw, het was er in de nacht van zaterdag op zondag ook extreem koud voor midden december. In de westelijke stad Trier vroor het 15,8 graden. Dat was een record voor de periode van 11 tot en met 20 december. Tot nu toe was 12 december 1968 met 11 graden onder nul het koudst.

In de westelijke deelstaat Rijnland-Pfalz vroor het in de plaats Dill 26,1 graden. In Freiburg reikte de thermometer tot 22 graden onder nul. In de deelstaat Baden-Württemberg werden temperaturen tussen 25 en 30 graden onder nul gemeten

Hevige sneeuwval heeft in meer dan 200 plaatsen in Bulgarije de stroomvoorziening onderbroken. Omgevallen bomen zorgden ook in de hoofdstad Sofia voor tijdelijke stroomuitval, aldus de civiele bescherming. Opgewaaide sneeuwhopen op vele wegen bemoeilijkten het verkeer aanzienlijk. Op de snelweg uit Griekenland in de richting van Sofia stond een monsterfile. Hevige regenbuien na de sneeuwval zorgden nog voor meer ellende in vele gebieden. Regeringsleider Bojko Borissov riep de mensen via de openbare omroep op binnen te blijven.

De autoriteiten waarschuwden het hele land, met uitzondering van de Canarische eilanden, voor de oprukkende koudegolf.
 
Tot -20°C
In steden als Burgos, Leon, Palencia of Soria worden temperaturen van min 20 graden verwacht. Ook op de Balearen, vooral ook in het centrum van Mallorca, verwachten de weerkundige diensten vriesweer.

In Pila werd vlakbij het ziekenhuis op straat het levenloze lichaam van een 35-jarige man gevonden. Een 53-jarige bevroor in een leegstaand huis. Ook in Tychy stierf een man aan onderkoeling. De politie vond het lijk in een flatgebouw.

Een politiewoordvoerster riep de bevolking op dronken of dakloze mensen te helpen. "Niemand mag onverschillig blijven voor dergelijke gevallen, maar moet de autoriteiten alarmeren". De ambtenaren controleerden leegstaande panden, tuinhuisjes en stadsparken.
 
Hulpbehoevenden worden naar daklozenverblijven of ontnuchteringsinstellingen gebracht. Sinds begin december stierven al 47 mensen aan onderkoeling.
 
Meteorologen verwachten dat de temperatuur in Polen dit weekend verder zakt tot -20 graden.

De federale politie heeft in Wallonië rond de middag een verbod uitgevaardigd voor vrachtwagenchauffeurs. Tot nader order mogen geen vrachtwagens rijden op de grote verkeersassen door de hevige sneeuwval. De chauffeurs moeten aan de kant blijven.

De Brusselse kleine ring is vanmorgen rond 11 uur een tijdlang dichtgegaan om de tunnels weer ijsvrij te maken. Vooral de op- en afritten lagen er glad bij. Al het verkeer moest bovengronds gaan, maar dat verliep zeer moeizaam.

Bij de spoorwegen zijn er heel wat vertragingen op verschillende lijnen. De NMBS zegt dat er geen structurele problemen zijn, maar het verkeer dat over Brussel moet, rijdt wel met vertraging.

Het netwerk van Proximus heeft ook last van de kou en de sneeuw. In een van de centrales van gsm-operator Proximus is een koelinstallatie beginnen te lekken. Daardoor is de centrale voor de helft buiten gebruik. Vooral in een deel van Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen hebben Proximus-klanten daardoor problemen met de ontvangst.

De bussen en trams van De Lijn ondervinden overal hinder van de sneeuw. In West-Vlaanderen zijn er vooral problemen op de lijnen in het zuiden van de provincie. In de regio Kortrijk kunnen de vertragingen oplopen tot een half uur. Ook de belbussen in de westhoek rijden met grote vertraging. De kusttram rijdt normaal.

In Oost-Vlaanderen is het verkeer zwaar verstoord. Overal is er vertraging op de lijnen, in de Vlaamse Ardennen rijden zelfs geen bussen. In heel Oost-Vlaanderen rijden vandaag ook geen belbussen. De trams in Gent hebben een kleine vertraging.

In Vlaams-Brabant en Antwerpen lopen de vertragingen van de bussen op tot een uur. In heuvelachtige gebieden rijden geen bussen omdat ze zich vastrijden in de sneeuw.

Ook in Limburg rijden de bussen met vertraging. Voorlopig valt de hinder mee omdat de sneeuw pas later is beginnen vallen in de provincie.

In Brussel heeft de MIVB om 11.30 uur de bussen op de kleinere verkeersassen teruggeroepen naar de stelplaatsen. Enkele trams die op hellingen rijden, onder andere lijn 3 en 23 die naar de Heizel sporen, rijden niet meer. De sporen zijn bevroren en de trams raken de hellingen niet op. De metro's rijden wel volgens de normale dienstregeling.
De luchthaven van Zaventem is tijdelijk dicht. De drie landings- en startbanen op Brussels Airport zijn ondergesneeuwd, waardoor elk verkeer onmogelijk is. Het personeel op de luchthaven is druk in de weer om de banen weer vrij te maken.

Maar een sneeuwvrije baan is nog geen garantie dat de vliegtuigen ook kunnen vertrekken, zegt woordvoerder Jan Van Der Cruysse van Brussels Airport. "Er is ook een flinke wind en dus kan de baan ook verkeerd georiënteerd zijn."

De ochtendspits en de grootste drukte voor de dag is wel al achter de rug. Maar wie in de namiddag een vlucht moet nemen, zal allicht moeten rekening houden met vertragingen.

Ook de andere, regionale luchthavens kampen met vertragingen op de vluchten. De luchthaven van Oostende is gesloten sinds 4.30 uur vanochtend. Vier vluchten werden afgelast en enkele andere vluchten zijn omgeleid naar Luik. In de namiddag zou de luchthaven weer normaal kunnen draaien.

De luchthaven in Deurne is ook tijdelijk gesloten in de voormiddag, maar tegen de eerste lijnvluchten in de namiddag rond half vier zouden de problemen opgelost zijn.

De luchthaven van Charleroi was gesloten in de voormiddag maar is net na de middag, rond 12u15, opnieuw opengegaan. De vlieghaven van Luik is gesloten.

Het pretpark Bellewaerde in Ieper houdt vandaag de deuren gesloten. Het is niet mogelijk om alle toestellen, attracties en wandelpaden sneeuwvrij te krijgen en te houden. Het park wil ook niet dat bezoekers en personeel risico's zouden nemen om naar het park te komen, zo staat in een mededeling van de directie van Bellewaerde.

Plopsaland in De Panne is dan wel open. De meeste attracties zijn sneeuwvrij gemaakt en er is een wandelpad vrij dat doorheen het hele park loopt. In Plopsaland is Ketnet Freezzz.

 Bron: deredactie.be

Meteo France gaf een waarschuwing in maar liefst 50 departementen. In de Elzas, het oosten van Frankrijk, daalde de temperatuur tot -20 graden. In het Zuid-Franse Lyon zakte het kwik tot -11 graden en in Marseille en de Côtes d'Azur was het amper 0 graden.

De verse sneeuwval zorgt voor chaos op de Franse wegen. In de Normandië zijn tal van wegen gesloten. Ook het treinverkeer ondervindt zware hinder, de TGV rijdt met enorme vertragingen.
Op de luchthavens zijn vluchten geannuleerd en blijven de toestellen aan de grond. Op de vlieghaven van Paris-Charles-de-Gaulle, zou de toestand zich in de loop van zondagmiddag min of meer normaliseren.

Foto's: Normandië.

De kust in het betreffende gebied bestaat uit kliffen, in de vorm van metershoge blokken slib en veen, met daarin 50 tot 80 procent aan ijs.

Wanneer in de zomermaanden de temperatuur tot boven het vriespunt stijgt, smelt een deel van de permafrost in de kliffen. Door dit proces van smelten en vervolgens weer bevriezen in de wintermaanden, onstaan diepe scheuren.
Zodra in de zomer het zeeijs langs de kust smelt, kan het zeewater diep tot in de gevormde scheuren binnendringen.
Het zeewater kalft de kliffen ook aan de onderkant af, zodat ze extra onstabiel worden. Naarmate het zeeijs zich 's zomers verder terugtrekt van de kust, zoals de laatste jaren, zorgt het grotere oppervlakte van ijsvrij water in de Beaufortzee ervoor dat er meer en hogere golven kunnen ontstaan.

De kliffen worden dus in toenemende mate van drie kanten belaagd. Hogere temperaturen zorgen voor meer ontdooiing van de permafrost, met daardoor grotere scheuren. Warmer kustwater dringt in de scheuren en onder de kliffen. Meer golfslag zorgt voor versterking van het proces.
De aldus zeer onstabiel geworden blokken zakken in zee, en smelten dan binnen enkele dagen. Het betreffende gebied is onbewoond, er zijn alleen enkele verlaten militaire en olie-installaties.

Elders in Alaska zorgen dooi van de permafrost en toenemende kusterosie wel voor groter wordende problemen voor de bevolking.

Zie verder (incl. video): universiteit Colorado

Enkele dorpen zo'n 200 km ten noorden van Toronto, de economische hoofdstad van Canada, zijn zaterdag bedolven onder een sneeuwtapijt dat op sommige plaatsen tot borsthoogte kwamt. De sneeuwval van het afgelopen weekend is een van de zwaarste in de geschiedenis van de provincie.
De overlast werd veroorzaakt door een actieve sneeuwdepressie, die was ontstaan boven Lake Huron.

De hulpdiensten raden af om in het eerste deel van de week naar de regio te reizen.

Met de door IBM gebouwde computer, die de naam Blizzard heeft meegekregen, kunnen 158 biljoen berekeningen per seconde (158 teraflops) worden uitgevoerd. Blizzard (sneeuwstorm) is zestig keer sneller dan zijn krachtigste voorganger. Dat heeft het Deutsches Klimarechenzentrum (DKRZ) in Berlijn bekendgemaakt. Vandaag is het instituut, dat zichzelf het modernste centrum voor klimaatberekeningen ter wereld noemt, officieel geopend.

Wetenschappers kunnen met de nieuwe Duitse weercomputer reacties in de atmosfeer en in oceanen op klimaatverandering volgen. Blizzard kan onder meer worden gebruikt om simulaties van wervelstormen en van draaikolken in de oceanen uit te voeren. Ook kan met de computer worden onderzocht welke invloed planten en ijs op broeikasgassen en klimaatveranderingen hebben.

De Blizzard is opgebouwd uit IBM Power6-processors en telt in totaal 8448 'cores'. Deze zijn verdeeld over 264 nodes met elk 16 dualcore-processors. Het systeem mag dan de snelste supercomputer zijn voor weer- en klimaatberekeningen, het is zeker niet de krachtigste supercomputer ter wereld. Op de meest recente wereldranglijst, gepubliceerd in november, prijkt bovenaan de Cray XT5-HE. Dat systeem biedt een performance van 1759 teraflops. Met zijn 158 teraflops zou Blizzard nu op de 25e plaats belanden.

Het huidige decennium komt wereldwijd zo'n 0,17°C hoger uit dan het vorige decennium (1990-1999) en 0,32° hoger dan twee decennia geleden.
Omdat het huidige jaar nog niet afgelopen is, kan er in de berekende waarden nog een honderdste van een graad wijzigen. Het Britse MetOffice publiceerde vandaag onderstaande grafiek met de gemiddelde temperaturen per decennium sinds 1850 (de verticale zwarte streepjes geven de onzekerheid aan).

 Bronnen datareeksen:

 NASA/GISS
 NCDC/NOAA
 HadCRU
 UAH
 RSS

Voor het berekenen van de gevoelstemperatuur wordt met ingang van dit jaar gebruik gemaakt van een nieuwe in Canada ontwikkelde formule. De wetenschappelijk onderbouwde methode van de “Joint Action Group for Temperature Indices” (JAG/TI) is gebaseerd op het warmtetransport van het lichaam naar de huid. De rekenmethode, die inmiddels ook in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en IJsland wordt gehanteerd, staat dichter bij de menselijke ervaring van warmteverlies dan methodes die eerder in gebruik waren. Verschillende instellingen, die te maken hebben met gezondheidsadviezen en weerbedrijven die de media voorzien van weerberichten, gaan in overleg met het KNMI over op de nieuwe methode voor berekening van de gevoelstemperatuur.

De berekening geldt voor een gezond, volwassen en wandelend mens , maar het verschil in kwetsbaarheid voor kou kan tussen verschillende mensen groot zijn. De gevoelstemperatuur wordt berekend uit een combinatie van de luchttemperatuur en de gemiddelde windsnelheid. Bij zonnig weer voelt het minder koud aan dan de berekende gevoelstemperatuur doet vermoeden.

Bij een gevoelstemperatuur onder -10 graden kan na enkele uren in de buitenlucht bij kwetsbare mensen onderkoeling optreden. Gemiddeld drie dagen per jaar komen gevoelstemperaturen onder de -15 graden en kan na een uur koudeletsel optreden. Bij -20 graden of lager neemt, afhankelijk van de duur, ook bij goed afdichtende winterkleding de kans op bevriezing van nog onbedekte huid toe. Het KNMI meldt in de weersverwachting de gevoelstemperatuur bij -15 graden of lager.

Door de opwarming van het klimaat wordt extreme kou steeds zeldzamer maar volgens de klimaatscenario’s blijven uitzonderlijk koude dagen wel mogelijk. Juist omdat het minder vaak zo koud wordt raken we er steeds minder aan gewend en is het nuttig te wijzen op de kans op bevriezingsverschijnselen.

De tabel van gevoelstemperaturen volgens de Canadese methode is te vinden op de website van het KNMI. Daarbij is ook een omrekenformule te vinden om zelf de gevoelstemperatuur te berekenen uit de luchttemperatuur en de windkracht.

Tabel voor bepaling van de gevoelstemperatuur volgens de Canadese JAG/TI methode die het KNMI hanteert

Bron: KNMI

Extreme neerslaggebeurtenissen hebben een grote invloed op de maatschappij en kunnen leiden tot materiële schade en slachtoffers. Daarom zijn betrouwbare statistieken van extreme neerslag van groot belang, bijvoorbeeld bij het ontwerpen van afvoersystemen. Met behulp van deze statistieken kan bijvoorbeeld worden afgeleid hoeveel neerslag gemiddeld eens in de vijftig jaar binnen een uur op een bepaalde plek valt.

Voor het bepalen van een kansverdeling van neerslagextremen zijn lange meetreeksen nodig. Met behulp van statistische methodieken kan bijvoorbeeld worden berekend hoeveel neerslag eens in de vijftig jaar binnen een uur op een bepaalde locatie valt. Gewoonlijk wordt zo’n kansverdeling bepaald op basis van regenmetergegevens. Er zijn echter maar weinig meetreeksen beschikbaar waarmee het mogelijk is de hoeveelheden voor korte duren van bijvoorbeeld een kwartier te bepalen. Regenmeters zijn ook aan bepaalde locaties gebonden, terwijl het voor waterbeheerders ook belangrijk is neerslagkansen te bepalen over grotere gebieden.

De KNMI neerslagradars geven elke 5 minuten een direct beeld van de neerslagintensiteiten boven heel Nederland. Voor zijn onderzoek bouwde Aart Overeem een 10-jarig archief op van radarbeelden die met behulp van regenmetergegevens zijn gecorrigeerd. Een beeld bevat ruim 6000 meetgebieden boven het landoppervlak van Nederland. Zo’n lange reeks gegevens biedt nieuwe mogelijkheden voor het maken van statistieken van extreme neerslag, vooral voor korte duren zoals 15 minuten waarvan slechts weinig meetgegevens beschikbaar zijn. Ook regionale verschillen kunnen beter dan ooit in kaart worden gebracht.

Het onderzoek is uitgevoerd bij het KNMI in samenwerking met de Leerstoelgroep Hydrologie en Kwantitatief Waterbeheer van Wageningen Universiteit. De promotieplaats, waarvan Aart Overeem gebruik maakte, is vijf jaar geleden aangeboden door de Staatssecretaris van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van het KNMI.

Etmaalhoeveelheden van de neerslag die gemiddeld eens in de 20 jaar voorkomen op basis van radargegevens (Bron: KNMI)